Zaburzenia odżywiania czym są i dlaczego są tak poważnym problemem?

Zaburzenia odżywiania – Anoreksja, Bulimia, i inne rodzaje zaburzeń odżywiania. Objawy, diagnoza, terapia i wpływ na życie człowieka. Kompleksowy poradnik.

Zaburzenia odżywiania to grupa poważnych zaburzeń psychicznych, które dotyczą nie tylko sposobu jedzenia, lecz przede wszystkim emocji, postrzegania własnego ciała, poczucia kontroli, samooceny oraz relacji z innymi ludźmi. Wbrew popularnym stereotypom Zaburzenia odżywiania nie są „modą”, „fanaberią”, „dietą”, ani zwykłym dbaniem o sylwetkę. Są to choroby psychiczne o wysokim stopniu cierpienia psychicznego i bardzo poważnych konsekwencjach zdrowotnych.

Jedzenie jest tak ważne dla dla organizmu człowieka, jak paliwo dla samochodu. Jest jednym ze źródeł naszej energii, a często także i przyjemności. Czasem jednak zdarza się, że jedzenie staje się źródłem codziennych problemów oraz cierpienia. Zdarza się, że jedzenie staje się sposobem regulowania emocji. Zmiany apetytu są jednym z pierwszych wskaźników trudności emocjonalnych – wiele osób doświadcza zmniejszenia apetytu w dniu ważnego spotkania czy egzaminu. Czasem jedzenie sprawia przyjemność. I sięgamy po nie, aby poczuć się lepiej

Problem z odżywianiem rozpoznawany w klasyfikacjach medycznych jako zaburzenia odżywiania zaczyna się, gdy uwaga osoby jest zbyt mocno skupiona na temacie jedzenia, nadmiernej kontroli figury, wagi czy swojego wyglądu.

Według danych publikowanych przez Światową Organizację Zdrowia (WHO)

oraz National Eating Disorders Association (NEDA)

Zaburzenia odżywiania należą do jednych z najbardziej śmiertelnych zaburzeń psychicznych. Szczególnie anoreksja wiąże się z wysokim ryzykiem wyniszczenia organizmu, depresji, samookaleczeń i prób samobójczych.

Co niezwykle istotne — Zaburzenia odżywiania mogą dotyczyć każdego:

• dzieci,
• nastolatków,
• dorosłych,
• kobiet,
• mężczyzn,
• osób szczupłych,
• osób z nadwagą,
• sportowców,
• ludzi sukcesu,
• osób bardzo wrażliwych emocjonalnie,
• osób perfekcyjnych i ambitnych.

Bardzo często osoby cierpiące na Zaburzenia odżywiania przez długi czas ukrywają problem przed rodziną i otoczeniem. Potrafią sprawiać wrażenie „zdyscyplinowanych”, „dbających o zdrowie”, „kontrolujących dietę”, podczas gdy wewnętrznie doświadczają ogromnego lęku, poczucia winy i obsesyjnych myśli dotyczących jedzenia oraz wyglądu.

Zaburzenia odżywiania – polecani specjaliści

Weronika Maruszczak

Psycholog

Ewa Szkudlarek

Psycholog, Certyfikowany Psychoterapeuta

Barbara Pacyna-Lipińska

Psycholog, Certyfikowany Psychoterapeuta

Czy to już zaburzenia odżywiania?

Być może temat zaburzeń odżywiania dotyczy Ciebie lub kogoś z Twoich bliskich. Pojawia się pytanie, jak rozpoznać zaburzenia odżywiania. W sytuacji wątpliwości, czy problem zaburzeń odżywiania dotyczy Ciebie najlepszą strategią jest skorzystanie z konsultacji u specjalisty w celu postawienia diagnozy.

W trakcie wstępnej konsultacji psycholog, psychoterapeuta zapyta o następujące obszary:

1. Zwyczaje związane z jedzeniem

• Czy w Twojej diecie pojawiają się restrykcje?
• Czy zdarzają się napady objadania? Jeśli zdarzają się napady objadania, to jak często one występują?
• Czy pojawiają się zachowania mające na celu zadbanie o wygląd/bycie szczupłym?
• Jakie rytuały towarzyszą jedzeniu?

2. Myśli i emocje dotyczące jedzenia i ciała

• Czy jedzeniu towarzyszą silne emocje, takie jak lęk, poczucie winy, wstyd?
• Czy pojawia się przymus kontroli ilości spożywanych pokarmów lub kontroli swojego ciała?
• Czy Twoja samoocena zależy od Twojej wagi lub kształtu ciała?

3. Konsekwencje medyczne

• Jaki jest stan Twojego zdrowia?
• Czy parametry życiowe (tętno, ciśnienie), badania laboratoryjne krwi są w normie?
• Jaki jest ogólny stan odżywienia? Pomocny może być wskaźnik BMI Psycholog lub psychoterapeuta w przypadku zaburzeń odżywiania współpracuje z lekarzem rodzinnym. Zadaniem lekarza rodzinnego jest monitorowanie somatycznego stanu zdrowia pacjenta. W sytuacji silnego niedożywienia powodującego zagrożenie zdrowia lub życia może pojawić się zalecenie rozpoczęcia leczenia w szpitalu.

4. Funkcjonowanie ogólne

• Czy sposób odżywiania utrudnia funkcjonowanie w ważnych obszarach życia? np. czy pojawiają się problemy w szkole lub pracy, jak wygląda funkcjonowanie w relacjach rodzinnych i towarzyskich.

5. Stan zdrowia i choroby współwystępujące

Czasem utrata apetytu lub trudności z jedzeniem nie są przejawem zaburzeń odżywania, ale objawem współwystępującym w depresji, zaburzeniach lękowych, uzależnianiach. Trudności z odżywianiem mogą być też konsekwencją chorób przewodu pokarmowego, chorób endokrynologicznych lub problemów neurologicznych.

Jeśli nie wiesz jak rozpocząć przygotowania do pierwszego spotkania z psychologiem lub psychoterapeutą, nie wiesz gdzie szukać odpowiedniego specjalisty, lub chciałbyś dowiedzieć się więcej o innych obszarach pomocy psychologicznej – skorzystaj z linków poniżej.

Zaburzenia odżywiania – najważniejsze rodzaje i różnice między nimi

Sprawdź jakie problemy mogą być związane z jedzeniem

Poniżej przedstawiamy najbardziej znane i najczęściej występujące rodzaje zaburzeń.

Anoreksja jako jedno z najbardziej niebezpiecznych zaburzeń odżywiania

Anorexia nervosa, czyli jadłowstręt psychiczny, to zaburzenie polegające na celowym ograniczaniu jedzenia z powodu silnego lęku przed przytyciem. Osoba chora często widzi siebie jako „grubą”, mimo skrajnego wychudzenia.

Jednym z najbardziej znanych zaburzeń odżywiania jest anoreksja. Charakterystyczne dla anoreksji jest ograniczanie wartości kalorycznej przyjmowanego jedzenia w celu ograniczenia swojej masy ciała oraz podejmowanie różnych działań, mających na celu schudnięcie. Osoby z anoreksją często poza restrykcyjną dietą, głodówkami wspierają swoje odchudzanie poprzez prowokowanie wymiotów lub nadmierny wysiłek fizyczny. W anoreksji występuje bardzo silny lęk przed przybraniem na wadze lub otyłością. Towarzyszy on osobie z anoreksją nawet wtedy, gdy jej masa ciała jest niedostateczna. Osoba z anoreksją uzależnia swoją samoocenę od wagi, jest przesadnie skoncentrowana na obrazie swojego ciała. Bardzo często nie dostrzega wpływu na samoocenę innych aspekty swojego funkcjonowania np. relacji społecznych, nauki czy pracy.

Najczęstsze objawy anoreksji:

• obsesyjne liczenie kalorii,
• unikanie posiłków,
• nadmierna aktywność fizyczna,
• ważenie się wiele razy dziennie,
• ukrywanie jedzenia,
• noszenie luźnych ubrań,
• izolowanie się podczas posiłków,
• ogromny lęk przed przybraniem na wadze,
• zaburzony obraz własnego ciała.

Anoreksja prowadzi do:

• zaniku miesiączki,
• zaburzeń hormonalnych,
• osteoporozy,
• wyniszczenia mięśni,
• zaburzeń pracy serca,
• uszkodzenia nerek,
• problemów neurologicznych,
• śmierci.

.

Bulimia jako zaburzenie odżywiania związane z utratą kontroli

Bulimia nervosa czyli żarłoczność psychiczna – charakteryzuje się napadami objadania się oraz zachowaniami kompensacyjnymi, które mają „usunąć” spożyte kalorie.

Zaburzenia odżywiania czasem mają formę powtarzających się napadów objadania oraz braku kontroli nad ilością przyjmowanego jedzenia. W bardzo krótkim czasie osoba z zaburzeniem odżywiania nazywanym bulimią zjada taką ilość pożywiania, która zdecydowanie przekracza możliwości spożycia przez większość ludzi. Zachowanie to powoduje narastający, silny niepokój. Osoba z bulimią aby obniżyć swój niepokój o zachowanie odpowiedniej masy ciała sięga po zachowania kompensacyjne, czyli np. stosuje środki przeczyszczające, prowokuje wymioty lub wprowadza ekstremalny plan aktywności fizycznej lub głodówki. Często zachowania kompensacyjne powodują dyskomfort i poczucie głodu, które ponownie prowadzą do kolejnego epizodu objadania się i w ten sposób powstaje mechanizm „błędnego koła”

Napady objadania się występują w różnych miejscach, ale z reguły w samotności, gdyż osoby z bulimią bardzo wstydzą się swojego zachowania.

Osoby z bulimią najczęściej mają prawidłową masę ciała lub lekką nadwagę.

Osoba cierpiąca na bulimię może:

• spożywać ogromne ilości jedzenia w krótkim czasie,
• doświadczać poczucia utraty kontroli,
• prowokować wymioty,
• nadużywać środków przeczyszczających,
• stosować głodówki,
• wykonywać ekstremalne ćwiczenia fizyczne.

W przeciwieństwie do anoreksji masa ciała często pozostaje w normie, dlatego bulimia bywa trudna do zauważenia przez rodzinę.

Typowe skutki bulimii:

• uszkodzenie szkliwa zębów,
• zaburzenia elektrolitowe,
• problemy kardiologiczne,
• przewlekłe bóle gardła,
• uszkodzenie przełyku,
• depresja i silne poczucie wstydu.

Zaburzenia odżywiania typu BED – kompulsywne objadanie się

Binge-eating disorder polega na regularnych epizodach kompulsywnego objadania się bez późniejszych zachowań kompensacyjnych.

Zaburzenie z napadami objadania się

W zaburzeniu z napadami objadania się podobnie jak w bulimii osoba przyjmuje w bardzo krótkim czasie bardzo dużą ilość pokarmu, jednak później nie wykonuje tzw. zachowań kompensacyjnych (czyli zażywanie środków przeczyszczających, głodówki czy intensywny wysiłek fizyczny). Napad objadania jest związany z charakterystycznym napięciem emocjonalnym, oraz bardzo szybkim jedzeniem aż do wywołania dyskomfortu. Do napadów objadania się najczęściej dochodzi w samotności, z powodu wstydu przed reakcją otoczenia.

Osoba może:

• jeść mimo braku głodu,
• spożywać bardzo duże ilości jedzenia w samotności,
• odczuwać ogromny wstyd po napadzie,
• próbować wielu diet zakończonych niepowodzeniem.

BED często współwystępuje z:

• depresją,
• zaburzeniami lękowymi,
• traumą,
• niską samooceną,
• uzależnieniami.

To jedno z najczęstszych Zaburzeń odżywiania u dorosłych.

ARFID jako mniej znane zaburzenie odżywiania

Ograniczenie w przyjmowaniu pokarmów , tzw. AFRID

Ograniczenie w przyjmowaniu pokarmów występuje często u dzieci, czasem także u dorosłych. Charakteryzuje się ograniczonym zakresem jedzenia który w konsekwencji prowadzi do utraty masy ciała (lub w przypadku dziecka braku oczekiwanego wzrostu masy ciała), niedoborów składników odżywczych, uzależnienie od przyjmowania suplementów i witamin,

Ograniczenie w przyjmowaniu pokarmów AFRID nie jest związane z zaburzeniami w postrzeganiu swojego ciała ani przesadnej koncentracji na wyglądzie.

Avoidant/restrictive food intake disorder polega na unikaniu jedzenia nie z powodu chęci schudnięcia, lecz np. przez:

• nadwrażliwość sensoryczną,
• lęk przed połknięciem,
• strach przed zadławieniem,
• niechęć do określonych konsystencji lub zapachów.

ARFID szczególnie często występuje u dzieci oraz osób neuroróżnorodnych.

Neofobia żywieniowa

Neofobia żywieniowa jest zjawiskiem przejściowym, które występuje u większości małych dzieci i polega na odmawianiu jedzenia nowych produktów. Jednak neofobia żywieniowa u zdrowych dzieci dość szybko słabnie dzięki ekspozycji na nowe produkty – dziecko stopniowo uczy się akceptować nowe jedzenie i próbować je.

Zaburzenia odżywiania atypowe i mieszane

W praktyce klinicznej wiele osób nie spełnia wszystkich kryteriów jednej konkretnej diagnozy, ale cierpi równie silnie. Występują wtedy:

• atypowa anoreksja,
• atypowa bulimia,
• mieszane Zaburzenia odżywiania,
• ortoreksja,
• pregoreksja,
• bigoreksja.

Czynniki ryzyka, czyli dlaczego dochodzi do zaburzeń odżywiania?

W przypadku zaburzeń odżywiania tak jak i wielu innych zaburzeń psychicznych nie można jednoznacznie wskazać przyczyny, która je spowodowała. Zaburzenia odżywiania rozwijają się w wyniku interakcji między różnymi czynnikami predysponującymi do ich wystąpienia (model biopsychospołeczny).

Czynniki biologiczne zwiększające ryzyko zaburzeń odżywiania:

• predyspozycje genetyczne
• podatność neurobiologiczna

Czynniki psychologiczne zwiększające ryzyko zaburzeń odżywiania:

• perfekcjonizm,
• niska samoocena lub uzależnienie samooceny od wyglądu,
• silna potrzeba kontroli,
• trudności w wyrażaniu emocji, regulowanie emocji za pomocą jedzenia,
• współwystępujące zaburzenia: lękowe, depresyjne, OCD, PTSD

Czynniki środowiskowe i społeczne zwiększające ryzyko zaburzeń odżywiania:

• doświadczanie przemocy, chronicznego stresu w rodzinie lub relacjach
• presja mediów społecznościowych promujących nierealistyczne wzorce piękna,
• stygmatyzacja otyłości, komentarze dot. wyglądu i ciała, porównywanie się z innymi (także w social media)
• brak wspierających i bezpiecznych relacji

Zaburzenia odżywiania – przyczyny rozwoju choroby

Biologiczne przyczyny zaburzeń odżywiania

Badania pokazują, że Zaburzenia odżywiania mają częściowo podłoże genetyczne i neurobiologiczne.

Znaczenie mogą mieć:

• zaburzenia neuroprzekaźników,
• predyspozycje rodzinne,
• nadwrażliwość układu nerwowego,
• impulsywność,
• perfekcjonizm,
• zaburzenia regulacji emocji.

Wiele danych naukowych publikuje American Psychiatric Association

.

Psychologiczne przyczyny zaburzeń odżywiania

Najczęstsze czynniki psychologiczne:

• niska samoocena,
• perfekcjonizm,
• trudności emocjonalne,
• potrzeba kontroli,
• trauma,
• przemoc psychiczna,
• odrzucenie,
• doświadczenia zawstydzania,
• trudności rodzinne.

Jedzenie staje się wtedy sposobem regulowania emocji.

Społeczne i kulturowe przyczyny zaburzeń odżywiania

Ogromną rolę odgrywają:

• media społecznościowe,
• presja wyglądu,
• kult szczupłości,
• porównywanie się,
• filtry i nierealistyczne standardy urody,
• kultura diet.

Szczególnie niebezpieczne są treści promujące:

• ekstremalne odchudzanie,
• „idealne ciało”,
• restrykcyjne diety,
• obsesję fitness.

Zaburzenia odżywiania – objawy psychiczne i poznawcze

Jednym z najważniejszych wskaźników zaburzeń odżywiania jest nadmierna koncentracja myśli i uwagi wokół jedzenia, wyglądu, figury lub tematów pokrewnych. Myślenie o jedzeniu lub wyglądzie może stać się obsesyjne, obejmuje zdecydowanie największą część naszej uwagi i staje się dominującym tematem zmartwień. Towarzyszą mu często:

• natrętne myśli o wadze (nadwadze) lub kaloriach w spożywanych posiłkach. Czasem przyjmują one formę „dbania o bilans kaloryczny i o zdrowie”
• utrzymujący się silny lęk przed przytyciem albo przed samym jedzeniem (np. zadławieniem, wymiotami, dyskomfortem, gdy zjem za dużo)
• poczucie winy lub wstydu po jedzeniu, oraz współwystępujące myśli „ zjadłam za dużo, muszę to naprawić”,
• zniekształcony obraz ciała czyli subiektywne postrzeganie samego siebie jako osoby „za dużej” lub „za grubej grubszej”. Myśli skoncentrowane wokół wyglądu i wagi utrzymują się w niezmodyfikowanej formie pomimo spadku masy ciała.
• Stałe i bezwzględnie niezmienne zasady dotyczące jedzenia, niezależnie od okoliczności

Zaburzenia odżywiania – objawy behawioralne

Zaburzenia odżywiania są ściśle związane z pewnymi charakterystycznymi zmianami w obszarze zachowania. Do najczęstszych zmian w zachowaniu możemy zaliczyć:

• pomijanie posiłków, rytuały znacznie wydłużające czas jedzenia i mające na celu zmniejszenie porcji, np. dzielenie jedzenia na malutkie kawałki i długi czas spożywania posiłku,
• jedzenie w samotności: unikanie wspólnych posiłków, wyjść do restauracji, uroczystości rodzinnych
• napady objadania czyli poczucie utraty kontroli nad ilością zjadanego jedzenia, jedzenie znacznie większej ilości które najczęściej występuje w ukryciu
• zachowania kompensacyjne mające na celu zachowanie „odpowiedniej” masy ciała, czyi np. prowokowanie wymiotów, nadużywanie środków przeczyszczających lub moczopędnych, głodówki, bardzo intensywne ćwiczenia
• częste ważenie się, mierzenie, sprawdzanie wyglądu ciała, porównywanie się z innymi

Zaburzenia odżywiania – objawy somatyczne

Zaburzenia odżywiania mają bardzo poważne konsekwencje w obszarze zdrowia somatycznego oraz biologicznego funkcjonowania organizmu człowieka.

Spadek masy ciała bardzo często początkowo wydaje się być pożądanym efektem. Jednak kiedy ubytek wagi jest nadmierny, dołączają inne bardzo poważne konsekwencje niedożywienia w tym także problemy powodujące zaburzenia ważnych funkcji fizjologicznych organizmu, między innymi:

• osłabienie, marznięcie, zawroty głowy, omdlenia
• zaburzenia miesiączkowania, spadek libido, problemy hormonalne
• wypadanie włosów, łamliwość paznokci, problemy skórne
• dolegliwości żołądkowo-jelitowe (ból brzucha, wzdęcia, zaparcia)
• kołatania serca, wolne tętno, spadki ciśnienia
• uszkodzenia szkliwa zębów (konsekwencja pojawia się szczególnie przy częstym prowokowaniu wymiotów)
• u osób z napadami objadania: wahania masy, problemy metaboliczne i senne (to nie „brak dyscypliny”, tylko realny problem kliniczny)

Badania wskazują, że zaburzenia odżywiania mogą występować przy różnej masie ciała, także u osób których masa ciała mierzona wskaźnikiem BMI mieści się w normie lub powyżej normy.

Zaburzenia odżywiania u dzieci – objawy i sygnały ostrzegawcze

Zaburzenia odżywiania u dzieci mogą wyglądać inaczej niż u dorosłych

U dzieci problem często rozwija się stopniowo i może być początkowo mylony z:

• „niejadkiem”,
• wybrednością,
• buntem,
• okresem dojrzewania.

Objawy alarmowe:

• nagła utrata masy ciała,
• unikanie wspólnych posiłków,
• obsesja kalorii,
• nadmierne ćwiczenia,
• izolacja społeczna,
• drażliwość,
• ukrywanie jedzenia,
• pogorszenie koncentracji,
• zatrzymanie wzrostu.

Rodzice bardzo często zauważają problem dopiero wtedy, gdy dziecko jest już poważnie niedożywione.

Diagnoza zaburzeń odżywiania – jak wygląda profesjonalna ocena?

W przypadku zaburzeń odżywiania bardzo istotna jest uważność na pojawiające się sygnały ostrzegawcze, które często nie są zgodne ze stereotypowym myśleniem o problemach związanych z jedzeniem. Z reguły zmiany związane z zaburzeniem odżywiania obejmują zarówno zmiany w obszarze myślenia, zachowania oraz zmiany somatyczne (czyli zmiany w ciele).

Diagnoza zaburzeń odżywiania u dzieci

Proces diagnostyczny u dzieci wymaga współpracy:

• psychiatry dziecięcego,
• psychologa,
• psychoterapeuty,
• pediatry,
• dietetyka klinicznego.

Diagnoza obejmuje:

• wywiad rodzinny,
• ocenę rozwoju dziecka,
• ocenę relacji rodzinnych,
• analizę zachowań żywieniowych,
• badania laboratoryjne,
• ocenę stanu odżywienia,
• ocenę emocjonalną.

Specjaliści analizują również:

• funkcjonowanie szkolne,
• poziom lęku,
• relacje rówieśnicze,
• możliwe doświadczenia przemocy.

Diagnoza zaburzeń odżywiania u osób dorosłych

Profesjonalna diagnoza u dorosłych obejmuje:

• szczegółowy wywiad psychiatryczny,
• ocenę objawów psychicznych,
• analizę zachowań żywieniowych,
• ocenę obrazu ciała,
• badania internistyczne,
• ocenę ryzyka samobójczego.

Często wykonuje się:

• morfologię,
• badania hormonalne,
• EKG,
• ocenę elektrolitów,
• ocenę pracy nerek i wątroby.

Psycholog zaburzeń odżywiania – jaka jest jego rola?

Psycholog pomaga:

• rozpoznać mechanizmy emocjonalne,
• ocenić poziom cierpienia,
• zdiagnozować współwystępujące zaburzenia,
• prowadzić terapię psychologiczną,
• wspierać rodzinę.

Bardzo ważne jest doświadczenie specjalisty w pracy z Zaburzeniami odżywiania.

Zaburzenia odżywiania a relacje międzyludzkie

Zaburzenia odżywiania niszczą relacje rodzinne

Rodzina często doświadcza:

• bezsilności,
• lęku,
• frustracji,
• konfliktów,
• poczucia winy.

Posiłki stają się źródłem napięcia i kontroli.

Rodzice mogą:

• obsesyjnie pilnować jedzenia,
• wywoływać konflikty,
• nieświadomie wzmacniać objawy,
• doświadczać wypalenia emocjonalnego.

Rodzeństwo często czuje się:

• pomijane,
• przeciążone,
• przestraszone.

Zaburzenia odżywiania a związki partnerskie

Partnerzy osób chorujących często:

• nie rozumieją problemu,
• czują odrzucenie,
• mają poczucie bezradności,
• przeżywają ogromny stres.

Choroba wpływa na:

• bliskość emocjonalną,
• seksualność,
• wspólne posiłki,
• spontaniczność,
• codzienne funkcjonowanie.

Wiele osób cierpiących na Zaburzenia odżywiania izoluje się społecznie z powodu:

• wstydu,
• lęku przed oceną,
• obsesji wyglądu,
• poczucia „niewystarczalności”.

Psychoterapia zaburzenia odżywiania – najskuteczniejsze metody leczenia

Zaburzenia odżywiania – leczenie

W przypadku zaburzeń odżywiania w trosce o dobro pacjenta proces leczenia jest często prowadzony interdyscyplinarne. W skład zespołu leczącego wchodzą zazwyczaj: lekarz psychiatra, lekarz rodzinny odpowiedzialny za monitorowania wyników badań oraz psycholog/psychoterapeuta który uczy pacjenta zdrowych relacji z jedzeniem od nowa.

Najskuteczniejsze metody terapeutyczne:

• Terapia Poznawczo-Behawioralna (CBT-E): „Złoty standard” w leczeniu zaburzeń odżywania takich jak bulimia i BED, a także w psychoterapii dorosłych z rozpoznaną anoreksją. Praca terapeutyczna skoncentrowana jest na zmianie destrukcyjnych przekonań dotyczących wagi i kształtu ciała oraz na modyfikacji dotychczasowych nawyków żywieniowych.
• Terapia Rodzinna (FBT – Family Based Treatment / Metoda Maudsley): Najskuteczniejsza metoda leczenia nastolatków z rozpoznaną anoreksją. Zakłada, że to rodzice są kluczowym zasobem w procesie leczenia dziecka, nie obarczając ich winą za chorobę.
• Terapia Psychodynamiczna: Praca psychoterapeutyczna pomaga zrozumieć nieświadome konflikty i negatywne doświadczenia z przeszłości, które manifestują się poprzez zaburzoną relację z jedzeniem.

Terapia poznawczo-behawioralna a zaburzenia odżywiania

„Złoty standard” w leczeniu zaburzeń odżywania takich jak bulimia i BED, a także w psychoterapii dorosłych z rozpoznaną anoreksją. Praca terapeutyczna skoncentrowana jest na zmianie destrukcyjnych przekonań dotyczących wagi i kształtu ciała oraz na modyfikacji dotychczasowych nawyków żywieniowych.

CBT pomaga:

• zmieniać destrukcyjne przekonania,
• redukować obsesje dotyczące ciała,
• regulować emocje,
• odbudowywać zdrowe nawyki żywieniowe.

Szczególnie skuteczna jest w:

• bulimii,
• BED,
• części przypadków anoreksji.

Terapia systemowa w leczeniu zaburzeń odżywiania

Najskuteczniejsza metoda leczenia nastolatków z rozpoznaną anoreksją. Zakłada, że to rodzice są kluczowym zasobem w procesie leczenia dziecka, nie obarczając ich winą za chorobę. jest szczególnie ważna u dzieci i nastolatków.

Zakłada, że problem dotyczy całego systemu rodzinnego.

Terapia pomaga:

• poprawić komunikację,
• zmniejszyć konflikty,
• odbudować bezpieczeństwo,
• wspierać proces zdrowienia.

Terapia psychodynamiczna a zaburzenia odżywiania

Praca psychoterapeutyczna pomaga zrozumieć nieświadome konflikty i negatywne doświadczenia z przeszłości, które manifestują się poprzez zaburzoną relację z jedzeniem. Koncentruje się na:

• nieświadomych konfliktach,
• relacjach z dzieciństwa,
• mechanizmach emocjonalnych,
• poczuciu tożsamości.

To terapia głęboka i długoterminowa.

Terapia dialektyczno-behawioralna a zaburzenia odżywiania

DBT jest szczególnie pomocna u osób:

• impulsywnych,
• samookaleczających się,
• z silnymi wahaniami emocji,
• z napadami objadania się.

Uczy:

• regulacji emocji,
• tolerancji stresu,
• uważności,
• zdrowych strategii radzenia sobie.

Terapia ACT i zaburzenia odżywiania

Terapia ACT pomaga:

• zaakceptować emocje,
• zmniejszyć walkę z własnym ciałem,
• budować życie zgodne z wartościami,
• ograniczać obsesyjne myśli.

Nie ma jednego idealnego nurtu terapeutycznego, dlatego jeśli masz wątpliwości, który nurt będzie dla Ciebie najlepszy skorzystaj z porównania i ich dokładnych opisów.

Leczenie zaburzeń odżywiania – dlaczego potrzebny jest zespół specjalistów?

Psychoterapeuta zaburzenia odżywiania nie działa samodzielnie

Skuteczne leczenie bardzo często wymaga współpracy:

• psychiatry,
• psychologa,
• psychoterapeuty,
• dietetyka klinicznego,
• lekarza internisty,
• endokrynologa.

W ciężkich przypadkach konieczna może być hospitalizacja.

Hospitalizacja w przypadku ciężkich zaburzeń odżywiania

Wskazania do leczenia szpitalnego:

• skrajne niedożywienie,
• zaburzenia rytmu serca,
• odwodnienie,
• ryzyko samobójcze,
• utrata przytomności,
• poważne zaburzenia elektrolitowe.

Hospitalizacja może ratować życie.

Jak wybrać specjalistę od zaburzeń odżywiania?

Psychoterapeuta zaburzeń odżywiania – na co zwrócić uwagę?

Dobry specjalista powinien:

• mieć doświadczenie kliniczne,
• specjalizować się w Zaburzeniach odżywiania,
• pracować zgodnie z aktualną wiedzą naukową,
• współpracować z innymi specjalistami,
• posiadać odpowiednie certyfikaty.

Warto sprawdzić:

• wykształcenie,
• szkołę psychoterapii,
• doświadczenie w pracy z dziećmi lub dorosłymi,
• opinie pacjentów,
• członkostwo w organizacjach zawodowych.

Przydatne źródła wiedzy:

• Polskie Towarzystwo Psychiatryczne

Zaburzenia odżywiania a depresja, lęk i inne zaburzenia psychiczne

Zaburzenia odżywiania bardzo często współwystępują z innymi problemami psychicznymi

Najczęściej występują razem z:

• depresją,
• zaburzeniami lękowymi,
• OCD,
• PTSD,
• ADHD,
• zaburzeniami osobowości,
• uzależnieniami.

To powoduje, że diagnoza i terapia bywają bardzo złożone.

Zaburzenia odżywiania u mężczyzn – temat często pomijany

Zaburzenia odżywiania dotyczą także mężczyzn

Mężczyźni często:

• później zgłaszają się po pomoc,
• ukrywają objawy,
• odczuwają większy wstyd,
• są błędnie diagnozowani.

U mężczyzn częściej pojawia się:

• bigoreksja,
• obsesja umięśnienia,
• kompulsywne ćwiczenia,
• restrykcyjna dieta sportowa.

Zaburzenia odżywiania a media społecznościowe

Social media mogą nasilać zaburzenia odżywiania

Stałe porównywanie się do innych powoduje:

• obniżenie samooceny,
• obsesję wyglądu,
• lęk przed oceną,
• wzrost perfekcjonizmu.

Szczególnie niebezpieczne są:

• filtry upiększające,
• promowanie skrajnej szczupłości,
• toksyczne treści fitness,
• „fit inspiracje” prowadzące do obsesji kontroli.

Rokowania w zaburzeniach odżywiania – czy można wyzdrowieć?

Terapia zaburzeń odżywiania może prowadzić do pełnego zdrowienia

Tak — wiele osób wraca do zdrowego życia, relacji i stabilności emocjonalnej.

Największe znaczenie mają:

• wczesna diagnoza,
• szybkie rozpoczęcie terapii,
• wsparcie rodziny,
• odpowiedni specjalista,
• leczenie współwystępujących problemów.

Proces zdrowienia jest jednak często długotrwały i wymaga cierpliwości.

Zaburzenia odżywiania – kiedy koniecznie zgłosić się po pomoc?

Objawy alarmowe zaburzeń odżywiania

Natychmiastowej konsultacji wymagają:

• gwałtowna utrata masy ciała,
• omdlenia,
• napady objadania się,
• prowokowanie wymiotów,
• obsesja kalorii,
• izolacja społeczna,
• samookaleczenia,
• depresja,
• myśli samobójcze,
• całkowite podporządkowanie życia jedzeniu i wyglądowi.

Im wcześniej rozpocznie się leczenie, tym większa szansa na pełne wyzdrowienie.

Podsumowanie – dlaczego zaburzenia odżywiania wymagają profesjonalnej pomocy?

Zaburzenia odżywiania to ciężkie zaburzenia psychiczne wpływające jednocześnie na ciało, emocje, relacje i całe funkcjonowanie człowieka. Nie są oznaką słabości ani „braku silnej woli”. To choroby wymagające profesjonalnej diagnozy oraz kompleksowej terapii.

Anoreksja, bulimia, BED czy inne Zaburzenia odżywiania mogą rozwijać się latami w ukryciu, stopniowo niszcząc zdrowie fizyczne i psychiczne. Choroba bardzo często wpływa na rodzinę, związki, relacje społeczne oraz poczucie własnej wartości.

Najważniejsze jest jednak to, że skuteczna pomoc istnieje. Współczesna psychoterapia Zaburzenia odżywiania, leczenie psychiatryczne oraz wsparcie zespołu specjalistów pozwalają wielu osobom odzyskać zdrowie, bezpieczeństwo emocjonalne i normalne życie.

Jeżeli podejrzewasz Zaburzenia odżywiania u siebie lub bliskiej osoby — nie warto czekać. Wczesna diagnoza Zaburzenia odżywiania i kontakt ze specjalistą mogą dosłownie uratować życie.